Kennisbank
2.5.2026

Hoe werkt cannabis in het lichaam?

Profielfoto van auteur nieuwsartikel
2 min. leestijd

Hoe werkt cannabis in het lichaam?

Wanneer iemand cannabis gebruikt, kunnen de werkzame stoffen uit de plant invloed hebben op verschillende processen in het menselijk lichaam. Deze effecten ontstaan doordat bepaalde stoffen uit cannabis samenwerken met een biologisch systeem dat van nature in het lichaam aanwezig is: het endocannabinoïde systeem.

Dit systeem speelt een rol bij verschillende functies, zoals stemming, slaap, eetlust en pijnbeleving. Door te begrijpen hoe dit systeem werkt, wordt duidelijker waarom cannabis bepaalde effecten kan hebben.

Het endocannabinoïde systeem

Het menselijk lichaam beschikt over een complex netwerk van receptoren en signaalstoffen dat bekendstaat als het endocannabinoïde systeem. Dit systeem werd pas relatief recent ontdekt, in de jaren negentig van de vorige eeuw, tijdens onderzoek naar de werking van THC.

Het endocannabinoïde systeem bestaat uit drie belangrijke onderdelen: receptoren, lichaamseigen signaalstoffen en enzymen die deze stoffen aanmaken en afbreken. Samen helpen zij bij het reguleren van verschillende processen in het lichaam.

Onderzoekers denken dat dit systeem een rol speelt bij onder andere:

  • stemming en emotie
  • pijnbeleving
  • geheugen en concentratie
  • slaap
  • eetlust
  • het immuunsysteem

Het systeem werkt als een soort regulerend netwerk dat helpt om het lichaam in balans te houden.

Endocannabinoïden: stoffen die het lichaam zelf maakt

Het lichaam produceert zelf stoffen die lijken op cannabinoïden uit de cannabisplant. Deze lichaamseigen stoffen worden endocannabinoïden genoemd.

Een van de bekendste endocannabinoïden is anandamide, een stof die invloed kan hebben op stemming en welzijn. De naam is afgeleid van het Sanskrietwoord ananda, dat “geluk” of “vreugde” betekent.

Endocannabinoïden worden door het lichaam aangemaakt wanneer dat nodig is. Ze binden zich aan specifieke receptoren en helpen zo om verschillende biologische processen te reguleren.

Receptoren in het lichaam

Binnen het endocannabinoïde systeem spelen twee typen receptoren een belangrijke rol: CB1-receptoren en CB2-receptoren.

CB1-receptoren bevinden zich vooral in het centrale zenuwstelsel en in de hersenen. Ze zijn betrokken bij processen zoals geheugen, motoriek, stemming en waarneming.

CB2-receptoren komen vooral voor in het immuunsysteem en in verschillende organen. Zij spelen een rol bij ontstekingsreacties en andere lichamelijke processen.

Wanneer cannabinoïden zich aan deze receptoren binden, kunnen ze bepaalde signalen in het lichaam beïnvloeden.

Cannabinoïden uit cannabis

De cannabisplant produceert zelf ook stoffen die lijken op de lichaamseigen endocannabinoïden. Deze plantstoffen worden fytocannabinoïden genoemd.

De twee bekendste zijn THC en CBD.

THC (tetrahydrocannabinol) is de cannabinoïde die verantwoordelijk is voor het psychoactieve effect van cannabis. THC kan zich binden aan CB1-receptoren in de hersenen, waardoor veranderingen kunnen optreden in stemming, waarneming en concentratie.

CBD (cannabidiol) werkt anders dan THC. CBD bindt zich minder direct aan cannabinoïdereceptoren en lijkt juist invloed te hebben op verschillende andere processen in het lichaam. Sommige onderzoekers denken dat CBD bepaalde effecten van THC kan verminderen of reguleren.

Naast THC en CBD bevat cannabis ook andere cannabinoïden, zoals CBG en CBN. Hoewel deze stoffen meestal in kleinere hoeveelheden voorkomen, worden ze steeds vaker onderzocht in verband met mogelijke medicinale toepassingen.

Het samenspel van stoffen

Cannabis bevat niet alleen cannabinoïden, maar ook aromatische stoffen zoals terpenen. Deze stoffen bepalen de geur en smaak van een cannabissoort, maar onderzoekers denken dat ze mogelijk ook invloed kunnen hebben op de werking van cannabinoïden.

Het idee dat verschillende stoffen uit de plant samen invloed hebben op de ervaring van cannabis wordt vaak het entourage-effect genoemd. Volgens deze theorie kan de combinatie van meerdere plantstoffen een ander effect geven dan één afzonderlijke stof.

Hoewel hier nog veel onderzoek naar wordt gedaan, wordt dit samenspel steeds vaker meegenomen in wetenschappelijke studies naar cannabis.

Waarom effecten per persoon kunnen verschillen

De effecten van cannabis zijn niet voor iedereen hetzelfde. Verschillende factoren kunnen bepalen hoe iemand cannabis ervaart.

Zo spelen onder andere de volgende factoren een rol:

  • de hoeveelheid en sterkte van het product
  • de verhouding tussen THC en CBD
  • de manier van gebruik
  • persoonlijke gevoeligheid
  • de omgeving en stemming van de gebruiker

Omdat het endocannabinoïde systeem bij ieder mens net iets anders functioneert, kunnen mensen verschillend reageren op dezelfde cannabissoort.

Samenvatting

Cannabis kan invloed hebben op het lichaam doordat de werkzame stoffen uit de plant samenwerken met het endocannabinoïde systeem. Dit systeem speelt een rol bij verschillende processen, zoals stemming, pijnbeleving en slaap.

De cannabinoïden uit cannabis, zoals THC en CBD, kunnen zich binden aan receptoren in dit systeem en zo bepaalde signalen in het lichaam beïnvloeden. Tegelijk spelen ook andere factoren, zoals terpenen en persoonlijke gevoeligheid, een rol bij de uiteindelijke ervaring.

Het onderzoek naar deze biologische mechanismen helpt ons beter te begrijpen waarom het gebruik van vergelijkbare cannabisproducten een verschillend effect kan hebben op consumenten.