Wetenschap
2.5.2026

Wiz-Art stelt samenwerking voor met het Trimbos-instituut

Profielfoto van auteur nieuwsartikel
2 min. leestijd

Onderzoeksvoorstel aan het Trimbos-instituut

In mei 2017 heeft Stichting Wiz-Art in samenwerking met gekwalificeerde partijen een onderzoeksvoorstel gestuurd aan het Trimbos-instituut. Lees hier een korte samenvatting, of scroll naar beneden voor de volledige brief.

Doel van deze brief: het verkennen van een samenwerking rond praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek naar cannabis — specifiek naar de relatie tussen THC/CBD-verhoudingen en gebruikerservaringen.

Waarom dit onderzoek?

In de dagelijkse praktijk merken wij dat consumenten steeds vaker vragen stellen over:

  • het THC- en CBD-gehalte van producten;
  • verschillen in werking tussen soorten;
  • mogelijke (psychische) bijwerkingen;
  • geschiktheid voor recreatief of zelfmedicinaal gebruik.

Tegelijkertijd ontbreekt het vaak aan praktijkgerichte, gevalideerde kennis die direct aansluit bij de coffeeshoprealiteit. Dat gat wilden wij helpen overbruggen. Om zodoende de voorlichting aan consumenten effectief te kunnen verbeteren.

Wetenschappelijke basis, praktijk als vertrekpunt

In onze brief hebben wij voorgesteld om – binnen het toen nieuwe kader van de Wet gesloten coffeeshopketen – een gecontroleerde proefteelt te combineren met twee onderzoekslijnen:

  1. Onderzoek naar gebruikerservaringen
  2. Cannabisvariëteiten met reproduceerbare THC/CBD-verhoudingen zouden via laboratoriumanalyse worden geselecteerd. Coffeeshopbezoekers zouden vervolgens worden bevraagd over hun ervaringen met deze specifieke soorten.
  3. Onderzoek naar aankoopgedrag en gebruikspatronen
  4. Over een langere periode zou worden gemonitord of transparante productinformatie (bijvoorbeeld via een digitale bijsluiter) invloed heeft op aankoopkeuzes en gebruik.

Wij zagen hierin een kans om objectieve productinformatie, gebruikerservaring en wetenschappelijke analyse samen te brengen.

Rol van het Trimbos-instituut

Het Trimbos-instituut voert al sinds 1999 metingen uit naar de sterkte van nederwiet en heeft eerder literatuuronderzoek gedaan naar THC, CBD en gezondheidseffecten. In eerdere publicaties werd expliciet gesteld dat nader onderzoek naar verschillende THC/CBD-verhoudingen in de dagelijkse praktijk wenselijk is.

Ons voorstel sloot daar naadloos op aan.

Wij vroegen het Trimbos-instituut daarom om mee te denken over:

  • de laboratoriumanalyses;
  • de interpretatie van gezondheidsaspecten;
  • de wetenschappelijke onderbouwing van de onderzoeksopzet.

Brede samenwerking

Naast het Trimbos-instituut waren ook andere gekwalificeerde partijen bereid om bij te dragen, waaronder:

  • onderzoeks- en adviesbureau Intraval;
  • consumentencollectief We Smoke;
  • betrokken gemeenten zoals Stadskanaal en Zwijndrecht.

De insteek was helder: softdrugsbeleid baseren op feiten, praktijkervaring en transparantie, niet op aannames.

Waarom dit belangrijk is

Voor consumenten betekent dit:

  • betere productinformatie;
  • meer inzicht in samenstelling en effecten;
  • meer mogelijkheden om een weloverwogen keuze te maken;
  • mogelijk minder risico op ongewenste bijwerkingen.

Als stichting met maatschappelijke doelstellingen vinden wij dat kennisdeling en wetenschappelijke onderbouwing essentieel zijn voor verantwoord softdrugsbeleid. Met deze brief hebben wij laten zien dat coffeeshops niet alleen uitvoerders van beleid zijn, maar ook constructieve partners kunnen zijn in onderzoek en innovatie.

Wij blijven ons inzetten om praktijk, wetenschap en beleid met elkaar te verbinden, in het belang van volksgezondheid, transparantie en consumenten.

Leef het volledige voorstel hieronder

Stadskanaal, 29 mei 2017

Betreft:

Praktijkonderzoek naar de gebruikerservaringen van coffeeshopbezoekers met gecontroleerd geproduceerde cannabisvariëteiten in geselecteerde THC/CBD verhoudingen.

Geachte heren Rigter en Niesink,

Op 16 februari 2016 heeft de stichting Wiz-Art u op de hoogte gesteld van het voornemen om een onderzoek uit te voeren naar de effecten van verschillende THC/CBD verhoudingen bij recreatief gebruik van wiet. Naast stichting Wiz-Art heeft inmiddels ook stichting Het Dilemma van coffeeshop Xpresso in Zwijndrecht aangegeven aan het onderzoek te willen deelnemen. Beide stichtingen willen dit onderzoek in samenwerking met gekwalificeerde partijen uitvoeren en ziet het Trimbos instituut als één van de partijen die hieraan een belangrijke bijdrage zou kunnen leveren. Wij willen u daarom via deze brief globaal informeren over de achtergrond van het onderzoek en de beoogde opzet. Daarnaast zouden wij graag een bijeenkomst met u willen plannen waarin de mogelijke rol van het Trimbos instituut kan worden besproken.

Het doel van het beoogde onderzoek is het verzamelen van feitenkennis over de (concentratie van) stoffen in geselecteerde cannabisvariëteiten, specifiek in relatie tot gebruikerservaringen. Dergelijke kennis kan de voorlichting aan consumenten omtrent de samenstelling en uitwerking van verschillende soorten wiet aanzienlijk verbeteren. Door consumenten van informatie te voorzien waarmee een weloverwogen aankoopkeuze kan worden gemaakt, kan het risico op ongewenste (psychische) bijwerkingen mogelijk worden beperkt. Tot op heden heeft het echter ontbroken aan een juridisch kader om een gecontroleerde cannabisteelt bestemd voor de gedoogde verkoop te kunnen initiëren. In een reactie aan de commissie van Veiligheid en Justitie heeft de stichting de praktische gevolgen hiervan (nogmaals) kenbaar gemaakt.

Na 40 jaar (politieke) discussie over de achterdeurproblematiek, is op 21 februari 2017 de Wet Gesloten coffeeshopketen door de tweede kamer aangenomen. Op basis van artikel 6e van deze nieuwe Wetgeving kan een gedoogbeschikking worden aangevraagd bij de minister van VWS voor de gecontroleerde productie van hasj en wiet, uitsluitend bestemd ter bevoorrading van gedoogde coffeeshops. De Wet gesloten coffeeshopketen biedt onze stichtingen de mogelijkheid om de gecontroleerde productie van hasj en wiet in eigen beheer uit te voeren en zodoende de kwaliteit en samenstelling van het aanbod in de coffeeshop te kunnen waarborgen. Binnen het netwerk van de stichtingen is, mede door intensieve samenwerking met gekwalificeerde telers uit het (legale) medicinale circuit, de benodigde expertise aanwezig om, met in achtneming van de geldende (GAP) protocollen, een professionele (biologische) cannabisteelt van een constante kwaliteit en samenstelling te kunnen realiseren.

Om de introductie van gecontroleerd geproduceerde hasj en wiet zorgvuldig te kunnen voorbereiden is het ons inziens wenselijk om in samenspraak met gekwalificeerde partijen een breed opgezette proefteelt met (reproduceerbare) cannabisvariëteiten in diverse CBD/THC verhoudingen uit te voeren. De proefteelt dient te worden begeleid door een gedegen onderzoek dat grofweg uit twee onderdelen bestaat:

  1. Gebruikerservaringen
  2. Effecten op aankoopgedrag en gebruikspatronen

Voor beide onderdelen achten de stichtingen de medewerking van gekwalificeerde partijen noodzakelijk.

In het eerste onderdeel van het onderzoek worden op basis van de laboratoriumanalyses in combinatie met de resultaten uit kwalitatieve interviews diverse cannabisvariëteiten voor de gedoogde verkoop geselecteerd. Na een (korte) opstartperiode zullen de geselecteerde variëteiten in de coffeeshop verkrijgbaar zijn, inclusief een bijbehorende (digitale) bijsluiter. Deze bijsluiter zal in samenwerking met consumentencollectief We Smoke, die inmiddels hun medewerking hebben toegezegd, worden ontwikkeld. De bijsluiter biedt consumenten de mogelijkheid om op basis van betrouwbare productinformatie en voorlichting een keuze voor één van de geselecteerde soorten te maken. De coffeeshopbezoekers die besluiten één van de cannabissoorten te kopen, zullen ondervraagd worden over hun ervaringen met de aangekochte soort. Naast We Smoke, kan het Trimbos instituut bij dit eerste deel een belangrijke rol spelen vanwege de expertise op het gebied van de samenstelling en gezondheidseffecten van cannabisproducten. Zo voert het Trimbos instituut sinds 1999 een monitor uit naar de ‘sterkte’ van nederwiet, waarbij verschillende soorten hasj en wiet in een laboratorium worden onderzocht op onder andere THC/CBD gehalte. In 2012 is door het Trimbos instituut een literatuurstudie uitgevoerd naar “THC, CBD en gezondheidseffecten van Wiet en Hasj”, waarbij in de samenvatting het volgende is vermeld:

“De aanwijzingen voor een gunstig effect van CBD verdienen daarom nader onderzoek waarbij preciezer wordt gekeken naar de verhoudingen van CBD en THC en naar aansluiting bij de dagelijkse praktijk van de cannabisgebruiker”.

Het voorgenomen onderzoek kan duidelijkheid verschaffen in hoeverre er daadwerkelijk sprake is van dergelijke gunstige effecten van CBD-rijkere cannabissoorten en zodoende belangrijke aanknopingspunten bieden voor toekomstig onderzoek.

In het tweede onderdeel van het onderzoek wordt de verkoop van geselecteerde cannabisvariëteiten over een langere tijd gemonitord om inzicht te krijgen in de mogelijke effecten op het aankoopgedrag en de gebruikspatronen van coffeeshopbezoekers. Ook zal worden nagegaan of het feit dat consumenten nu (via de bijsluiter) kunnen weten wat de samenstelling is van de aangeboden cannabissoort daarbij een rol speelt. Voor dit tweede deel van het onderzoek hebben de stichtingen onderzoeks- en adviesbureau INTRAVAL benaderd. INTRAVAL heeft al meer dan 30 jaar ervaring met het verrichten van onderzoek naar coffeeshops en het bijbehorend beleid op landelijk, lokaal en coffeeshopniveau. In vrijwel alle onderzoeken van INTRAVAL worden ook coffeeshopbezoekers ondervraagd over hun gebruik van cannabis en hun aankoopgedrag. INTRAVAL heeft haar medewerking aan het onderzoek reeds toegezegd en onderschrijft het belang van de samenwerking met meerdere gekwalificeerde partijen.

De nieuwe wet- en regelgeving is nog niet van kracht. Daarom is het, om het onderzoek te kunnen uitvoeren, noodzakelijk om op basis van de bestaande Opiumwetgeving (art 8 – 3b - lid b) een ontheffing aan te vragen ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek. De gemeente Stadskanaal heeft zich reeds bereid verklaard een ontheffingsaanvraag ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek te willen ondersteunen. De burgemeester van Zwijndrecht heeft, mede gezien het volksgezondheidsbelang, aangegeven voorstander te zijn van een gecontroleerde cannabisteelt ten behoeve van de gedoogde verkoop in de gemeente.

Voor een zorgvuldige opzet en uitvoering van het zojuist beschreven onderzoek is, naast de medewerking van gekwalificeerde telers, stichting Wiz-Art, stichting Het Dilemma, consumentencollectief We Smoke, de gemeenten Stadskanaal, Zwijndrecht en onderzoeks- en adviesbureau INTRAVAL, ook de expertise van het Trimbos instituut van wezenlijk belang. Wij zou dan ook graag met u een afspraak willen maken om het onderzoek toe te lichten en te bespreken of en op welke wijze uw expertise, in combinatie met die van de andere gekwalificeerde partijen, kan worden ingezet ten behoeve van dit onderzoek.

Met vriendelijke groet, mede namens het bestuur en de medewerkers van stichtingen Wiz-Art en het Dilemma.